Choć początki straży w Grabowcu sięgają czasów przed I wojną (nieoficjalnie ok. 1905–1908 r.), to właśnie w dwudziestoleciu międzywojennym nastąpił jej największy rozkwit. Po odzyskaniu niepodległości strażacy musieli uporządkować struktury, które wcześniej działały pod restrykcyjnym nadzorem carskim. Jednostka OSP w Grabowcu powstała w 1918 roku, co czyni ją jedną z najstarszych organizacji społecznych w regionie. Drewniana zabudowa Grabowca często padała ofiarą pożarów, co czyniło powołanie straży kwestią kluczową dla bezpieczeństwa mieszkańców. Założycielem straży pożarnej w latach międzywojennych był sekretarz gminy Stefan Jaźwiński. Naczelnikami w początkowym etapie jej działania byli: Eugeniusz Boniecki, Jan Pawelec, Michał Bekier, Witalis Zarębski, oraz prezesi Stefan Jaźwiński, Tadeusz Hasko, Teodor Orzechowski. W latach 20. i 30. OSP Grabowiec była najważniejszą organizacją integrującą mieszkańców różnych stanów i profesji. Do jej najważniejszych aktywności należały:
Orkiestra Strażacka: Była dumą miejscowości. Uświetniała wszystkie uroczystości państwowe (3 Maja, 11 Listopada) oraz kościelne (Boże Ciało, odpusty). Etatowym kapelmistrzem był Stanisław Łapiński.
Przy straży działały amatorskie grupy teatralne. Organizowano słynne w całym powiecie hrubieszowskim zabawy taneczne i loterie fantowe, z których dochód przeznaczano na zakup nowoczesnego sprzętu gaśniczego. W pierwszych latach działalności strażacy skupiali się na gromadzeniu podstawowego sprzętu (sikawki ręczne, beczkowozy konne) oraz budowie struktur organizacyjnych.
Większość domów w Grabowcu była drewniana i kryta strzechą, co sprawiało, że pożary rozprzestrzeniały się błyskawicznie. Problemem było sprawne dostarczenie wody z rzeki Kalinówki lub studni w odległe części miejscowości. W maju 1936 r. wybuchł w Grabowcu groźny pożar, w wyniku którego spaliły się 53 gospodarstwa. Zakup każdego węża czy hełmu wymagał wielomiesięcznych zbiórek publicznych. Okres ten zakończył się tragicznie wraz z wybuchem II wojny światowej. Wielu strażaków z Grabowca, będących przeszkolonymi rezerwistami, wyruszyło na front we wrześniu 1939 roku, a sama jednostka musiała ograniczyć się do ratownictwa pod nadzorem okupanta.
Źródła:
- „Ochotnicza Straż Pożarna w Grabowcu” - T. Halicki
- „ Siedem wieków Grabowca”- W. Jaroszyński
Przygotowała M. Szajuk - Izba Pamięci w Grabowcu
Galeria zdjęć
